Sosyal fobisi olan bireylerde sosyal ortamlarda davranışlarının başkaları tarafından inceleme altında tutulduğu korkusu vardır. Performans gösterilmesi gereken, utanç doğurabilecek ya da gurur incitebilecek durumlarda belirgin korku oluşur. Korkulan durumlardan sürekli kaçınma davranışı görünür. Sosyal fobisi olan insanların birçok sosyal ortamda yaşadıkları olumsuz değerlendirme korkusu, durum gerektirdiğinde daha yoğun olarak ortaya çıkmasına neden olur.

Kişiler korkulan durumlarla karşılaştıklarında çarpıntı, nefes darlığı, titreme, terleme, kas gerginliği, yüz kızarması, boğaz kuruması, sıcak-soğuk basması gibi belirtiler yaşıyor. Bu belirtilerin çevreden fark edilme endişesi korkularını daha da artırıyor ve bu korku veren ortamlara girmekten kaçınıyorlar. Korkulan ortamlardan kaçındıkça da korkuları daha da büyüyor ve bir kısır döngü oluşuyor.

Yol açtığı sınırlanmalar nedeniyle sosyal fobisi olan insanların ekonomik durumları da genellikle kapasitelerine kıyasla beklenenden bozuktur. Çünkü bu insanlar iş ortamında da benzer korkular yaşadıklarından kendilerini görmezler, verimleri ve dolayısıyla kazançları da düşük olur.

Sosyal fobisi olan bir bireyin, diğer insanlarla olan ilişkileri üzerinde nedenle olumsuz etkiler de bulunabileceğinin bir göstergesi de, bu kişilerin sağlıklı kişilere nazaran bir eş de yaşama sıklıkların önemli ölçüde düşük olmasıdır.

SOSYAL FOBİNİN GETİRDİĞİ ZORLUKLAR

• Yalnız yaşama oranları yüksek

• Eğitim seviyeleri düşük

• İş hayatları inişli çıkışlı

• Ekonomik açıdan daha kötü durumda

• Başka psikiyatrik rahatsızlıkların görülmesi sıklığı yüksek

• İntihar etme oranları yüksek

• Sosyal açıdan yalıtılmış durumdalar

Sosyal fobi özellikle okul çağındaki çocuklarda yıkıcı bir hastalık. Okul doğal olarak sosyal bir ortam ve beklenebileceği gibi sosyal fobisi olan çocuklar için zorlandıkları bir süreci oluşturuyor. Bu çocukların yarısında korkuya bağlı okulu reddetme durumu ortaya çıkar ve sonuçta okul performansı ciddi bir şekilde bozulur. Sosyal fobisi olan çocuklar tedavi edilmediklerinde, sosyal ilişkileri normalden daha zayıf, iş ile ilgili sorunları olan ve farklı psikiyatrik sorunlara sahip erişkinler haline gelebilirler.

SOSYAL FOBİNİN TEDAVİSİ

İlaç ve psikolojik tedavilerin erkenden uygulanması, sosyal fobiye bağlı ciddi sorunların gelişimine engeller. Bu sebeple sosyal fobi teşhisi konması ve etkili tedavilerin devreye sokulması çok büyük önem taşıyor. Sosyal fobi bozukluğu olanların çoğu sosyal fobiyi daha önce hiç duymamıştır. Durumlarının utangaçlıktan kaynaklandığını düşündüklerinden, tedavi için başvuru oranlarının da düşük olduğunu görüyoruz.

Sosyal fobik kaçınmayı tetikleyen durumlardan bazıları şunlardır:

• Yabancı kişilerle tanıştırılmak

• Yönetici konumundaki kişilerle konuşmak

• Telefon etmek

• Misafir kabul etmek

• Bir iş yaparken seyredilmek

• İlgi odağı olmak

• Toplulukta yemek yemek

• Toplulukta konuşma yapmak

• Başkalarının önünde yazı yazmak

• Karşı cins ile ilişkiler