Mesafeli sözleşmeler, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun madde 48'de düzenlenmiştir. Düzenlemeye göre mesafeli sözleşmeler, satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, mal veya hizmetlerin uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dâhil olmak üzere uzaktan iletişim araçlarının kullanılması suretiyle kurulan sözleşmelerdir.
Tüketici olarak online alışveriş sitelerinden, Instagram üzerinden, Facebook üzerinden ve diğer sosyal medya uygulamaları üzerinden veyahut da WhatsApp ve benzeri diğer mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapmış olduğunuz alışverişlerde, satıcı taraf ile aranızda yapmış olduğunuz anlaşmanın hukuki karşılığı olarak artık aranızda mesafeli satış sözleşmesi kurulmuş olduğundan bahsederiz.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesi 4. fıkrasında; tüketicinin 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir.
''Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür. Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için on dört günlük süreyle bağlı değildir. Her hâlükârda bu süre cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Tüketici, cayma hakkı süresi içinde malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir.''
Dolayısıyla örneğin sosyal medya uygulaması olan Instagram üzerinden bir alışveriş yaptınız; fakat ürün elinize ulaştığında incelediniz ve bir gerekçe olmadan sadece ürünü beğenmemeniz nedeniyle dahi herhangi bir cezai şart ödemeksizin 14 gün içinde üründen doğan cayma hakkını kullanmanız mümkün olacaktır.
Burada satıcı tarafın size iade hakkınızın olmadığından bahisle ürünü iade talebinizi reddetme hakkı bulunmamaktadır. Hatta siz ürünü sipariş etmeden önce satıcı tarafın alışveriş sitesinde, WhatsApp sayfasında veya örneğin Instagram profilinde 'yalnızca değişim', 'iade geçersiz', 'iade yok', 'iade kabul edilmez' gibi ibareler bulunması dahi sizin cayma hakkınızı kullanmanıza hukuken engel değildir. Bu şekildeki kayıtlar hukuken geçersizdir.
Cayma hakkının kullanabilmesi için bazı hususlara dikkat edilmesi gerekir:
Öncelikle 14 günlük cayma hakkı süresi, ürünü teslim aldığınız tarihte başlar. 14 gün içinde satıcıya yazılı olarak ürünü iade etmek istediğinizi bildirmeniz gerekir.
Ürünü kullanılmamış, satılabilir halde olması, orijinal kutusu ve faturası ile gönderiminin sağlanması gerekir.
İstisna olarak, iadesi kabul edilmeyen bazı ürün grupları vardır; bu ürünler için cayma hakkının kullanılabilmesi mümkün değildir:
- Kişiye özel üretilen ürünler (isim yazılı hediyeler, özel ölçü perde vb.)
- Hızlı bozulabilen ürünler (çiçek, yaş pasta vb.)
- Dijital içerikler (açılmış yazılım lisansları, film, müzik vs.)
- Kurulumu yapılmış, kullanılmış veya aktive edilmiş teknolojik ürünler
- Kişisel hijyen ürünleri (kulaklık, iç giyim, makyaj malzemeleri vb.)
- Hızlı bozulabilen gıda ve çiçek gibi ürünler
- Özel siparişle üretilen ve kişiye özel yapılan ürünler
- Ambalajı açılmış yazılım, DVD, kitap ve dijital içerikler
- Otel, uçak bileti, konser bileti gibi belirli tarihli hizmetler
En sık karşılaşılan durumlara örnek olarak; elektronik ürün ambalajı açıldıysa, yine telefonlar için eğer telefon SIM kart ile kullanıldıysa, Wi-Fi bağlantısı yapıldıysa veya kurulum tamamlandıysa artık iadesi mümkün değildir. Ancak açılmamışsa iade edilebilir.
İade talebinizin satıcı tarafça kabul edilmemesi durumunda, söz konusu uyuşmazlık için hukuki mercilere başvuru yapabilirsiniz.
Tüketici olarak, yapmış olduğunuz işlemin tüketici işlemi olması nedeniyle;
- (2025 yılı için) 149 bin TL’ye kadar olan uyuşmazlıklar için Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurabilirsiniz. Tüketici Hakem Heyeti'ne e- Devlet üzerinden ücretsiz olarak başvuru yapabilirsiniz.
- 149 bin TL üzerindeki uyuşmazlıklarınız için doğrudan Tüketici Mahkemesi’ne dava açmanız gerekir.
Son söz olarak, idare hukuku ve nihayetinde hukuk, usul ve teknik bakımından uzmanlık gerektirdiği için, böyle bir durumla karşı karşıya kalındığında, bir avukata başvurarak ilgili süreci yürütmek, hak kaybı yaşanmaması adına son derece önemlidir.
