TAŞELİ BÖLGESİNİN KONUMU, TARİHİ VE KÜLTÜREL YAPISI

Taşeli kuzeyde Konya Ikonium ile Karaman Laranda; güneyde Alanya, Gazipaşa, Anamur (Anemurium) Gülnar, Bozyazı, Aydıncık; doğuda Silifke (Seleukeia) ile Mut (Klaudiopolis) ilçelerinin batısından Alanya burnuna kadar yer alan “Orta Toroslar’a” verilen addır. Taşeli’nin merkezinde Karaman ilinin Sarıveliler, Ermenek (Germanikopolis) ve Başyayla ilçeleri bulunmaktadır. Yüksek ve dağlık olan bu bölge Antik Çağ’da “Dağlık Kilikya” olarak isimlendirilmiş olup günümüzde Taşeli adını almıştır. Akdeniz iklimi görünen platoda, dağlık topografyasından ötürü nüfus azdır. Buna rağmen, Taşeli Platosu, güzergâhları bakımından antik dönemlerde büyük bir öneme sahip olmuştur. Günümüzde ise Taşeli Bölgesinin Alanya için önemi hem büyük bir Pazar hem de İç Anadolu bölgesini Sarıveliler üzerinden Akdeniz’e bağlayan bir geçit olarak oldukça önem kazanan bir bölge halini almıştır.

Bölgeye adını veren “Taşeli” kavramı, yörenin olağan dışı taşlık yapısına ve farklı şekillerde oluşmuş arazilerine dayanmaktadır. Yöreye ilkçağda, Eski Yunanca’da “Taşlık Kilikia” ya da “Dağlık Kilikia” anlamına gelen “Kilikia Trakheia” dendiği bilinmektedir. Diğer bir rivayete göre ise yöre önceden Mersin ilinin karşıtı anlamında “Dışel” olarak isimlendirilmiş ve bu isim zamanla Taşeli’ye dönüşmüştür. Batı Toroslar ile Orta Toroslar’ı birbirinden ayıran ve yüksekliği 1500-2000 metre arasında değişen Taşeli Platosu araziye rastgele serpiştirilmiş izlenimi uyandıran küçük köyleri, bölgenin tarihsel dokusuna ışık tutan antik kentleri ile Taşeli bölgesi, günümüze kadar birçok kültüre ev sahipliği yapmıştır
Taşeli bölgesi, Türklerin Anadolu’ya ayak basmasından itibaren oldukça önem kazanmış, bölgeye seferler yapılıp Türkmen aşiretler ve Türk obaları yerleşmeye başlamıştır. Bölge halen önemli bir lokasyona sahiptir. Özellikle Selçuklular ve Karamanoğullarının yerleşme, barınma ve korunma alanları olmuştur. Bu nedenle Taşeli bölgesi Karamanoğulları Bölgesi ya da Batılılar tarafından Karamania olarak anılmıştır.

Bölgede çeşitli zamanlarda farklı medeniyetler hüküm sürse de, üç ilçede birden Karamanoğlu Beyliği kültürünün hâkim olduğu açıkça görülmektedir. Karamanoğlu Mehmet Bey'in mezarının bölgenin en büyük ilçesi Ermenek bağlı 500 nüfuslu bir Türkmen köyü olan Balkusan da bulunuyor olması, Taşeli bölgesinde Karamanoğlu Beyliği kültürünün hâkimiyet kaynağının göstergesidir.

Taşeli’nin merkezinde bulunan (3) ilçe Ermenek, Sarıveliler, Başyayla bir birine mesafe olarak yakın olmakla birlikte Taşeli bölgesinin bazı köyleri radikal muhafazakâr yapılarını koruyarak Karamanoğlu beyliğinin kültürel izlerini taşımaktadır.

Bölgenin 2. büyük ilçesi konumundaki Sarıveliler ilçe merkezi; Karamanoğlu kültürünün günümüze kadar taşınmasına öncülük etmiştir. Bölgede halen giyim kuşam, örf adetler, tarımsal faaliyetlerin şekli ve yaşam tarzı olarak açıkça Karamanoğlu kültürü görülmektedir. Bu kültürün mirasını kadınların sahiplenerek kuşaklara aktardığı gözlenmektedir.
Sarıveliler ve Başyayla ilçelerinin yeraltı kaynakları ve fabrika niteliğinde işletme bulunmadığı için iki ilçenin de ekonomik kaynakları genellikle tarım ve hayvancılık alanlarında yapılmaktadır. İlçede tarım ve hayvancılık faaliyetleri 1990 yıllarına kadar daha çok geleneksel yöntemlerle yapılagelmiştir. Tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin gelir getirici endüstriyel faaliyet olarak gelişmeye başlaması 1990'lı yıllardan sonrasına denk düşmektedir. Çünkü bu tarihlerden sonra Sarıveliler ve Başyayla’nın ilçe statüsü kazanmasıyla birlikte ulaşım imkânları, ticari faaliyetler gelişmeye başlamıştır. Ancak son zamanlarda hem Sarıveliler hem de Başyayla ilçeleri tarım alanında bölgenin lokomotifi haline gelmiştir.
Bununla birlikte Sarıveliler’in Göktepe Beldesi ile Ermenek’in kazancı beldesi ve çevre köyleri, bölgenin muhafazakâr ve kültürel yapısından tamamen soyutlanarak sos yo- ekonomik ve siyasi kültür açısından farklı bir kutup oluşturmuştur.