Avrupa'da İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yaşanmış en büyük insanlık trajedisi... Srebrenitsa'da en az 8 bin 372 Boşnak sivil hunharca katledildi. Srebrenitsa soykırımının üzerinden 31 yıl geçti.

'Boşnak kardeşlerimizi rahmetle yad ediyoruz'

MHP'nin sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda "Srebrenitsa Soykırımı'nın yıl dönümünde katledilen tüm Boşnak kardeşlerimizi rahmetle yad ediyoruz. Ruhları şad, mekanları cennet olsun." ifadelerine yer verildi.

11 Temmuz 1995'te Avrupa, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra yaşanan en büyük insanlık suçlarından birine tanıklık etti. Bosna Hersek'in Srebrenitsa kentinde en az 8 bin 372 Boşnak sivil sistematik şekilde katledildi. Aradan 31 yıl geçmesine rağmen, soykırımın bıraktığı acı ve adalet arayışı hâlâ ilk günkü tazeliğini koruyor.

Bağımsızlık süreci savaşı tetikledi

Yugoslavya'nın dağılma süreciyle birlikte Bosna Hersek, 1992 yılında Aliya İzzetbegoviç liderliğinde gerçekleştirilen referandumun ardından bağımsızlığını ilan etti. Uluslararası toplumun büyük bölümü tarafından tanınan bu karar, Bosnalı Sırpların sert tepkisini beraberinde getirdi.

Bağımsızlığın ardından Bosna Hersek'te başlayan savaşta Sırp güçleri, Boşnak ve Hırvat nüfusu bölgeden çıkarmaya yönelik geniş çaplı saldırılar düzenledi. Kısa süre içinde çok sayıda şehir işgal edilirken, siviller hedef alındı ve etnik temizlik politikaları sistematik şekilde uygulanmaya başlandı. Bu süreç, tarihe kara bir leke olarak geçen Srebrenitsa soykırımına uzanan yolun en kanlı aşamalarından biri oldu.

Güvenli bölge vaadi ölüm tuzağına dönüştü

Sırpların Srebrenitsa’ya yaklaştığını gören halk, Hollandalı Birleşmiş Milletler askerlerinden kendilerini savunmalarını istedi. Fakat bu istekleri kabul edilmedi.

Boşnaklar, şehir güvenli bölge ilan edildiğinde ellerindeki silahları teslim etmişlerdi. Sırp ordusu yaklaşırken en azından bu silahların iade edilmesini istediler ama kabul ettiremediler. Dolayısıyla tamamen savunmasız kaldılar.

Savaş suçlusu Ratko Mladic komutasındaki Sırp birlikleri, 11 Temmuz 1995 günü Srebrenitsa'yı ele geçirdi.

Şehirde yaşayan siviller, BM bünyesinde bölgede görev yapan Hollandalı askerlere sığınarak hayatta kalmayı umsa da Hollandalı askerler onları Sırp güçlerine teslim etti.

Savaştan sonra yargılanarak aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok savaş suçundan müebbet hapse mahkum edilen Mladic'in 11 Temmuz 1995 günü söyledikleri, adeta birkaç gün içinde olacakların da habercisiydi.

Mladiç'in sözleri soykırımın habercisi oldu

Sırp bayramı arifesinde şehri Sırp milletine armağan ettiklerini söyleyen Mladic, "Nihayet bu topraklarda Türklerden (bölge Müslümanları için kullanılan ifade) intikam alma zamanı gelmiştir." ifadelerini kullandı.

Sırpların, Ratko Miladiç komutasında Srebrenitsa’ya girmesiyle insanlık tarihinin gördüğü en acı olaylardan biri yaşandı.

Şehirde askerlik çağındaki tüm erkekler, bir otobüse bindirilerek kurşuna dizilmeye götürüldü. Peşinden genç, yaşlı, kadın, erkek demeden önlerine gelen herkesi öldürmeye başladılar.

Kaçışın da sığınmanın da sonu ölüm oldu

Srebrenitsa'nın işgal edilmesinin ardından şehirde yaşayan Müslümanların bir bölümü, bugünkü şehitliğin tam karşısında bulunan eski akümülatör fabrikasında konuşlanan Hollanda askerlerine sığınırken bir kısmı da orman yolundan Boşnak askerlerin kontrolündeki bölgeye ulaşmayı seçti. Orman yolunu seçenlerin de Hollandalı askerlere sığınanların da kaderi aynı oldu.

Yaşanan büyük katliamlar nedeniyle halk arasında "ölüm yolu" olarak da anılan orman yolunu seçen binlerce Boşnak, Sırp askerlerin kurduğu pusularda öldürüldü.

Hollandalı askerlere sığınanlar da eski akümülatör fabrikasındaki ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anladı. İlk gece fabrikaya giren Sırp askerleri kimlik kontrolünü yapıp keyiflerine göre bazı erkekleri götürürken, eşlerinden ya da oğullarından ayrılan kadınların çığlıkları duvarlarda yankılandı.

Erkekler ölüme, kadın ve çocuklar sürgüne gönderildi

Ertesi gün Hollandalı askerlerin birkaç metre ilerisinde, kampın hemen dışında bekleyen Sırp askerleri, kadın ve çocukları otobüslere bindirirken erkekleri hemen orada ailelerinden ayırdı.

Ailelerinden ayrılan erkekler, daha sonra katledilip farklı toplu mezarlara gömüldü. Kadın ve çocuklar ise yıllardır yaşadıkları evlerinden sürgün edildi.

5 gün boyunca devam eden katliamda Sırplar, en az 8 bin 372 Boşnak'ı ormanlık alanlar, fabrikalar ve depolarda katlettikten sonra toplu mezarlara gömdü.

Bosna’daki savaş bu olaydan sonra dünya kamuoyundaki baskıların artmasına neden oldu ve aynı yıl ateşkes ilan edildi.

Soykırım kurbanlarından 600’ü olaydan 8 yıl sonra bulundu ve Potaçari Anıt Mezarlığı’na defnedildi.

Potoçari Anıt Mezarlığı'nda şimdiye kadar 6 bin 772 kurban defnedilirken, 250 kurban ailelerin isteğiyle yerel mezarlıklarda toprağa verildi. Srebrenitsa Soykırımı'nda hayatını kaybeden ve cenazesine ulaşılamayan 1000'den fazla kişi bulunuyor.

Mavi kelebekler soykırımın gizlenen izlerini ortaya çıkardı

Sırp güçleri, katlettikleri Boşnak sivillerin izlerini silmek amacıyla cenazeleri gizli toplu mezarlara gömdü. Ancak doğa, saklanmak istenen bu vahşetin ortaya çıkmasına yardımcı oldu. Bölgede yetişen Artemis bitkileri ile bu bitkilerden beslenen mavi kelebeklerin yoğunlaştığı alanlar, araştırmacılara yüzlerce toplu mezarın yerini belirlemede önemli ipuçları verdi.

Aradan 31 yıl geçmesine rağmen Bosna Hersek'te kayıp kurbanlara ulaşma çalışmaları sürüyor. Aileler, yakınlarının naaşlarına ulaşabilmek ve onları onurlu bir şekilde defnedebilmek için hâlâ yeni toplu mezarların bulunmasını umutla bekliyor.

Uluslararası hukuk Srebrenitsa'yı "soykırım" olarak tescilledi

Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı, 2007 yılındaki kararında, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesinden (ICTY) gelen kanıtlar doğrultusunda, Srebrenitsa ve civarında yaşananları "soykırım" olarak nitelendirdi.

Sırp komutan Ratko Mladic, ICTY'de görülen davada, aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.

Aynı mahkeme, 2016'daki kararında ise Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki eski lideri Radovan Karadzic'e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.

Farklı mahkemelerde görülen "Srebrenitsa" davalarında bugüne kadar 45 Sırp, toplam 699 yıl hapis cezası aldı.

Öte yandan, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa'daki soykırımla suçlanmış ancak yargılanması devam ederken tutuklu bulunduğu cezaevinde yaşamını yitirmişti.

Srebrenitsa Çiçeği, acının ve umudun simgesi oldu

Srebrenitsa Annelerinin yıllardır taşıdığı Srebrenitsa Çiçeği, soykırımın unutulmayan acısını ve adalet arayışını simgeliyor.

Çiçekte yer alan 11 yaprak, 11 Temmuz 1995'te yaşanan katliamı temsil ederken, etrafını saran beyaz renk yaşamını yitiren masum kurbanları ve barış özlemini ifade ediyor.

Çiçeğin yeşil rengi ise, aradan geçen yıllara rağmen adaletin mutlaka yerini bulacağına dair inancı, umudu ve geleceğe duyulan güveni simgeliyor. Srebrenitsa Çiçeği, bugün yalnızca Bosna Hersek'te değil, dünyanın birçok yerinde soykırım kurbanlarını anmanın ve "bir daha asla" çağrısının ortak sembolü olarak taşınıyor.

Kemer Belediyesi Mola Evi'nde sosyal aktivitelere katılan özel bireyler ve aileleri, yarın başlayacak olan ilk hasat öncesi lavanta bahçesini süsledi.
Türkiye'nin en önemli turizm destinasyonları arasında yer alan Kemer'de turizmi çeşitlendirmek amacıyla Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin (ABB) destekleriyle Kemer Belediyesi tarafından dikimi yapılan lavanta bahçesi rengarenk süslendi.
700 rakımlı Gedelme Yaylası'nda 2 bin 750 metrekarelik arazi içerisinde vatandaşların renkli fotoğraflar çekebilmesi ve bu anı kaydedebilmeleri amacıyla salıncak, oturma alanları, dilek ağacı, eşek maketi, fotoğraf çekim çerçeveleri ve tahterevalliler özel bireyler ve belediye personeli tarafından süslendi.
Özel bireyler, süsledikleri lavanta bahçesinde daha sonra bol bol fotoğraf çektirdi.
Kemer Belediye Başkan Yardımcısı Semih Top yaptığı açıklamada, lavanta bahçesinin oluşturulmasında emeği geçen başta Kemer Belediye Başkanı Necati Topaloğlu olmak üzere herkese teşekkür ettiğini söyledi.
7 Temmuz Salı günü (yarın) lavanta tanıtım etkinliklerinin başlayacağına dikkat çeken Başkan Yardımcısı Semih Top, "Lavanta ziyaretlerimiz 30 Temmuz Perşembe gününe kadar devam edecek. Burayı görmek isteyen vatandaşlarımız için salı ve perşembe günleri ücretsiz servis imkanı da sağlayacağız. Bugün lavanta bahçemizin süslenmesinde en büyük emek özel bireylerimizin. Mola Evimizdeki özel bireylerimiz ve aileleri kendi elleriyle burayı süsledi. Tüm halkımızı lavanta bahçemizi görmeye davet ediyoruz" dedi.

Özel bireylerin lavanta heyecanı
Mola Evi sakinlerinden Ayşenur Kızılgül, "Lavanta bahçesini çok beğendim. Süsledik ve çok güzel oldu. Bize her zaman destek olan Belediye Başkanımız Necati Topaloğlu'nu çok seviyorum" diye konuştu.
Mola Evi sakinlerinden Eda Bıyıklı da Mola Evi olarak birçok etkinliğe katıldıklarından dolayı mutlu oldukları ifade ederek, "Başkanımızdan Allah razı olsun. Etkinliklerimiz çok güzel. Mola Evi'nde çok mutluyuz. Lavanta bahçesine geldik burayı süsledik. Rengarenk oldu, çok eğlendik ve çok mutluyuz" ifadelerini kullandı.
Mola Evi sakinlerinden Ceylin Başıbüyük ise Başkan Topaloğlu'na çok selam söylediğini belirterek, lavanta bahçesini rengarenk süslediklerini kaydetti.
"Mor turizm" olarak nitelendirilen lavanta bahçesine düzenlenen tanıtım etkinliklerinin yarın başlayacağı, etkinliklere katılmak isteyen vatandaşların saat 09.00'da Kemer Belediyesi önünden otobüslerle ücretsiz olarak Lavanta Bahçesi'ne götürüleceği belirtildi.
Öte yandan etkinlikler kapsamında Tarihi Gedelme Kalesi ve 2 bin yıllık çınar ağacı ziyareti sonrası lavanta bahçesine ulaşacak olan vatandaşların, lavanta bahçesi ziyaretinden sonra da Gedelme Mağarasını gezebilecekleri bildirildi.
Etkinliğe, Kemer Belediye Başkan Yardımcısı Semih Top, Kemer Belediyesi Kültür, Sanat ve Sosyal İşler Müdürü Aynur Köslü, Kemer Belediyesi Sağlık İşleri Müdürlüğü Sorumlusu Arzu Erkan, Mola Evi çalışanları, özel bireyler ile aileleri ve belediye personeli katıldı.

Alanya’da jandarma ve polis ekipleri denetimlerine devam ediyor. Ekipler kendi sorumluluk alanlarında araç ve motosiklet sürücülerini denetledi. Yapılan denetimlerde kurallara uymayan sürücülere cezai işlem uygulanırken, çok sayıda araçta otoparka çekildi. Ekiplerin denetimlerini ara vermeden aynı yoğunlukla devam edecekleri öğrenildi.